Şalğamın faydaları: Vitaminləri, kalorisi, qida dəyəri, növləri və düzgün seçilməsi
- 6 days ago
- 5 min read
Şalğam, ağ və bənövşəyi rəngli kökü, yüngül şirin və bir qədər kəskin dadı ilə seçilən kök tərəvəzlərdən biridir. İngilis dilində Turnip kimi tanınan şalğamın elmi adı Brassica rapa subsp. rapadır.
Şalğam Brassicaceae, yəni Kələmkimilər fəsiləsinə aid bitkidir. Kələm, brokoli, gül kələmi, turp və digər xaççiçəkli tərəvəzlər də bu fəsiləyə daxildir.
Şalğamın əsas yeməli hissəsi torpağın altında inkişaf edən kök hissəsidir. Gənc şalğam yarpaqları da bəzi mətbəxlərdə tərəvəz kimi istifadə olunur.
Şalğam çiy halda, bişirilərək, sobada hazırlanaraq, şorbalarda, salatlarda və müxtəlif isti yeməklərdə istifadə edilə bilər.
Şalğam nədir?
Şalğam, elmi adı Brassica rapa subsp. rapa, Kələmkimilər fəsiləsinə aid kök tərəvəzdir.
Bitki əsasən sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edir.
Şalğamın kökü adətən yumru və ya bir qədər uzunsov formada olur.
Ən çox yayılmış şalğamların üst hissəsi ağ, bənövşəyi və ya çəhrayı-bənövşəyi rəngdə, aşağı hissəsi isə ağ rəngdə olur.
Gənc şalğamlar daha yumşaq teksturaya və zərif dada malik ola bilər.
Şalğamın əsas faydaları
1. C vitamini mənbəyidir
Şalğam C vitamini ehtiva edən tərəvəzlərdən biridir.
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində, kollagenin normal yaranmasında və hüceyrələrin oksidləşdirici stressdən qorunmasında rol oynayır.
2. Pəhriz lifi ehtiva edir
Şalğam pəhriz lifi mənbəyidir.
Lif balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir və həzm sisteminin normal fəaliyyətində rol oynayır.
3. Aşağı kalorili tərəvəzdir
Şalğam yüksək su tərkibinə və nisbətən aşağı enerji dəyərinə malikdir.
Bu xüsusiyyət onu müxtəlif salat və yüngül tərəvəz yeməkləri üçün uyğun seçimlərdən birinə çevirir.
4. Bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir
Şalğam Kələmkimilər fəsiləsinə aid digər tərəvəzlər kimi qlükozinolatlar və müxtəlif bitki mənşəli bioaktiv birləşmələr ehtiva edir.
Bu birləşmələrin miqdarı sortdan və yetişmə mərhələsindən asılı olaraq dəyişə bilər.
5. Kalium ehtiva edir
Şalğamın tərkibində kalium mövcuddur.
Kalium sinir sisteminin və əzələlərin normal fəaliyyətinə, həmçinin normal qan təzyiqinin qorunmasına töhfə verir.
6. Müxtəlif vitamin və minerallar ehtiva edir
Şalğam C vitamini ilə yanaşı, folat, B qrupu vitaminləri və müxtəlif mineral maddələr də ehtiva edir.
Şalğam neçə kaloridir?
Şalğam nisbətən aşağı kalorili tərəvəzlərdəndir.
100 qram çiy şalğamda təxminən 28 kalori ola bilər.
Bişirmə zamanı əlavə edilən yağ, kərə yağı, sous və digər məhsullar yeməyin ümumi kaloriliyini artıra bilər.
Şalğamın vitamin və mineral tərkibi
Şalğam müxtəlif qida maddələri ehtiva edir:
C vitamini
Folat
B6 vitamini
K vitamini
Kalium
Kalsium
Maqnezium
Fosfor
Manqan
Dəmir
Pəhriz lifi
Qlükozinolatlar
Polifenollar
Digər bitki mənşəli birləşmələr
Qida tərkibi şalğamın sortuna, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Şalğamın dadı necədir?
Şalğamın dadı sortundan və yaşından asılı olaraq dəyişə bilər.
Adətən şalğam:
Yüngül şirin
Bir qədər kəskin
Təravətləndirici
Şirəli
Yüngül torpaqvari
dadı ilə seçilir.
Gənc şalğamlar daha yumşaq və zərif dada malik olur.
Böyük və tam yetişmiş şalğamlarda kəskinlik daha çox hiss edilə bilər.
Şalğamın əsas növləri
Şalğamın çoxsaylı sortları mövcuddur.
Sortlar əsasən:
Rənginə
Ölçüsünə
Formasına
Dadına
Yetişmə müddətinə
Kökün teksturasına
görə fərqlənə bilər.
Ağ şalğam
Ağ rəngli və yumru və ya uzunsov kökə malik olur.
Yüngül dada malik sortları salat və isti yeməklərdə istifadə edilə bilər.
Bənövşəyi üstlü şalğam
Ən çox tanınan sortlardan biridir.
Kökün üst hissəsi bənövşəyi, aşağı hissəsi isə ağ rəngdə olur.
Kiçik şalğam
Gənc və kiçik ölçülü şalğamlar daha zərif teksturaya və yumşaq dada malik ola bilər.
Onlar bütöv şəkildə bişirilə və ya salatlarda istifadə edilə bilər.
Təzə şalğam necə seçilir?
Şalğam seçərkən kökün möhkəmliyinə, səthinə və ölçüsünə diqqət etmək lazımdır.
Möhkəmliyi
Təzə şalğam möhkəm və dolğun olmalıdır.
Çox yumşaq və büzüşmüş məhsullar su itirmiş ola bilər.
Qabığın vəziyyəti
Qabıq sağlam və nisbətən hamar olmalıdır.
Kif, çürümə və dərin çatlar olmamalıdır.
Ölçüsü
Orta və kiçik ölçülü şalğamlar adətən daha zərif teksturaya malik olur.
Çox böyük şalğamlar bəzi sortlarda daha sərt və lifli ola bilər.
Yarpaqları
Yarpaqları ilə birlikdə satılan şalğamlarda yarpaqların canlı yaşıl və təravətli olması məhsulun təzəliyinə işarə edə bilər.
Şalğam necə yetişdirilir?
Şalğam sərin hava şəraitini sevən tərəvəzlərdəndir.
Bitki yaxşı drenajlı və münbit torpaqda daha yaxşı inkişaf edir.
Şalğam əsasən toxumdan yetişdirilir.
Toxumlar torpağa əkildikdən sonra kök hissəsi tədricən formalaşır.
Kök kifayət qədər böyüdükdə məhsul yığılır.
Şalğam necə yeyilir?
Şalğam istifadə edilməzdən əvvəl yaxşı yuyulmalıdır.
Torpaq və digər çirklər səthdən diqqətlə təmizlənməlidir.
Şalğam:
Çiy
Qaynadılmış
Buxarda hazırlanmış
Sobada bişirilmiş
Qovrulmuş
formada istifadə edilə bilər.
Çiy şalğam nazik dilimlənərək və ya sürtgəcdən keçirilərək salatlara əlavə edilə bilər.
Şalğam necə istifadə olunur?
Salatlarda
Çiy şalğam xiyar, kök, kələm və digər tərəvəzlərlə birlikdə salatlarda istifadə edilə bilər.
Şorbalarda
Şalğam müxtəlif tərəvəz və ət şorbalarına əlavə edilə bilər.
Sobada
Şalğam dilimlənərək digər kök tərəvəzlərlə birlikdə sobada bişirilə bilər.
Qarnirlərdə
Bişmiş şalğam ət, toyuq və balıq yeməklərinin yanında qarnir kimi təqdim edilə bilər.
Pürelərdə
Şalğam kartof və digər kök tərəvəzlərlə birlikdə püre hazırlanmasında istifadə edilə bilər.
Turşularda
Bəzi şalğam sortları turşuya qoyularaq da istifadə olunur.
Şalğam hansı tərəvəz və meyvələrlə yaxşı uyğunlaşır?
Şalğamın yüngül şirin və kəskin dadı müxtəlif məhsullarla yaxşı uyğunlaşır:
Şalğam + kök
Şalğam + kartof
Şalğam + kələm
Şalğam + turp
Şalğam + çuğundur
Şalğam + soğan
Şalğam + alma
Şalğam + limon
Şalğam + portağal
Şalğam + göyərti
Şalğam və turp eynidir?
Xeyr.
Şalğam və turp fərqli tərəvəzlərdir.
Şalğam Brassica rapa qrupuna, turp isə Raphanus sativus növünə aiddir.
Hər ikisi Kələmkimilər fəsiləsinə daxil olsa da, forma, dad, rəng və tekstura baxımından fərqlənirlər.
Şalğam uşaqlar üçün uyğundurmu?
Bişirilmiş və yaşa uyğun hazırlanmış şalğam uşaqların qidalanmasına daxil edilə bilər.
Kiçik uşaqlara təqdim edilərkən yumşaq bişirilməsi və yaşa uyğun formada hazırlanması daha məqsədəuyğundur.
İlk dəfə təqdim edilərkən kiçik porsiya ilə başlamaq məsləhətdir.
Şalğam alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Təzə şalğam seçərkən:
Möhkəm və dolğun köklərə üstünlük verin.
Qabığın sağlam və ciddi zədələrdən uzaq olmasına diqqət edin.
Çox yumşaq və büzüşmüş məhsulları seçməyin.
Kif və çürümə əlamətləri olan şalğamlardan uzaq durun.
Orta və kiçik ölçülü sağlam köklərə üstünlük verin.
Yarpaqlı şalğam alarkən yarpaqların canlı yaşıl və təravətli olmasına diqqət edin.
Şalğam necə saxlanmalıdır?
Təzə şalğam soyuducuda saxlanmalıdır.
Əgər yarpaqları ilə birlikdə alınıbsa, uzun müddət saxlamazdan əvvəl yarpaqları kökdən ayırmaq daha məqsədəuyğundur.
Yarpaqlar kökdən nəm çəkərək şalğamın daha tez yumşalmasına səbəb ola bilər.
Şalğam uyğun qida paketində və ya qabında soyuducuda saxlanıla bilər.
Kəsilmiş şalğam qapalı qabda soyuducuda saxlanmalı və mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Bakı və Abşeronda təzə şalğam sifarişi
Şalğam yüngül şirin və kəskin dadı, aşağı kalorisi, C vitamini, pəhriz lifi, kalium və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələri ilə seçilən kök tərəvəzlərdən biridir.
Cənnət Meyvələri olaraq Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzlərin onlayn sifarişini təqdim edirik.
Şalğam və digər təzə tərəvəzlərə baxmaq və sifariş etmək üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz:
Məhsullarınızı onlayn seçin, sifarişinizi rahat şəkildə tamamlayın və təzə meyvə-tərəvəzləri ünvanınıza çatdırılma ilə əldə edin.
Şalğam haqqında tez-tez verilən suallar
Şalğam nədir?
Şalğam Brassica rapa qrupuna aid kök tərəvəzdir. Əsasən kök hissəsi yeyilir.
Şalğamın faydaları nələrdir?
Şalğam C vitamini, pəhriz lifi, kalium, folat və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir.
Şalğam neçə kaloridir?
100 qram çiy şalğamda təxminən 28 kalori ola bilər.
Şalğam çiy yeyilə bilərmi?
Bəli. Yaxşı yuyulmuş şalğam nazik dilimlənərək və ya sürtgəcdən keçirilərək çiy halda salatlarda istifadə edilə bilər.
Şalğamın dadı necədir?
Şalğam adətən yüngül şirin, təravətləndirici və bir qədər kəskin dada malikdir.
Şalğam necə seçilir?
Təzə şalğam möhkəm, dolğun, sağlam qabıqlı və çürümə əlamətlərindən uzaq olmalıdır.
Şalğam necə saxlanılır?
Şalğam soyuducuda saxlanmalıdır. Yarpaqları varsa, uzun müddət saxlamaq üçün onları kökdən ayırmaq məsləhətdir.
Şalğam və turp eynidir?
Xeyr. Hər ikisi Kələmkimilər fəsiləsinə aid olsa da, şalğam və turp fərqli tərəvəzlərdir.
Nəticə
Şalğam, Brassica rapa qrupuna aid, ağ və bənövşəyi rəngli kökü, yüngül şirin və bir qədər kəskin dadı ilə seçilən kök tərəvəzdir.
C vitamini, pəhriz lifi, kalium, folat və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edən şalğam çiy halda salatlarda, həmçinin şorbalarda, qarnirlərdə, pürelərdə və sobada hazırlanmış tərəvəz yeməklərində istifadə edilə bilər.
Təzə şalğam və digər meyvə-tərəvəz məhsullarını Cənnət Meyvələri onlayn mağazasından sifariş edə bilərsiniz.
Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzləri rahatlıqla onlayn sifariş edin.
Comments