Turpun faydaları: Vitaminləri, kalorisi, qida dəyəri, növləri və düzgün seçilməsi
- 6 days ago
- 5 min read
Turp, xırtıldayan teksturası, təravətləndirici dadı və özünəməxsus yüngül acılığı ilə seçilən məşhur kök tərəvəzlərdən biridir. İngilis dilində Radish kimi tanınan turpun elmi adı Raphanus sativusdur.
Turp Brassicaceae, yəni Kələmkimilər fəsiləsinə aid bitkidir. Kələm, brokoli, gül kələmi, şalğam və digər bəzi tərəvəzlər də bu fəsiləyə daxildir.
Turpun əsas yeməli hissəsi torpağın altında inkişaf edən kök hissəsidir. Bununla yanaşı, gənc turp yarpaqları da bəzi mətbəxlərdə istifadə edilə bilər.
Turp ən çox çiy halda salatlarda və müxtəlif yeməklərin yanında istifadə olunur. Bundan əlavə, turşuya qoyula, bişirilə və müxtəlif reseptlərə əlavə edilə bilər.
Turpun qırmızı, ağ, çəhrayı, bənövşəyi və qara rəngli müxtəlif sortları mövcuddur.
Turp nədir?
Turp, elmi adı Raphanus sativus, Kələmkimilər fəsiləsinə aid kök tərəvəzdir.
Bitki həm sərin, həm də mülayim iqlimlərdə yetişdirilə bilər.
Turpun kök hissəsi adətən yumru, oval və ya uzunsov formada olur.
Ən çox tanınan turp qırmızı qabıqlı və ağ iç hissəli olur.
Bəzi sortlarda isə qabıq və iç hissə tamamilə ağ, çəhrayı, bənövşəyi və ya qara rəngdə ola bilər.
Turpun əsas faydaları
1. C vitamini ehtiva edir
Turp C vitamini ehtiva edən tərəvəzlərdən biridir.
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində, kollagenin normal yaranmasında və hüceyrələrin oksidləşdirici stressdən qorunmasında rol oynayır.
2. Pəhriz lifi mənbəyidir
Turpun tərkibində pəhriz lifi mövcuddur.
Lif balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir və həzm sisteminin normal fəaliyyətində rol oynayır.
3. Aşağı kalorilidir
Turp yüksək su tərkibinə və aşağı enerji dəyərinə malik tərəvəzlərdəndir.
Bu səbəbdən salatlarda və müxtəlif yüngül qida seçimlərində istifadə edilə bilər.
4. Bitki mənşəli bioaktiv birləşmələr ehtiva edir
Kələmkimilər fəsiləsinə aid tərəvəzlər kimi turp da qlükozinolatlar və digər bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir.
Bu maddələrin miqdarı turpun sortuna, yetişmə mərhələsinə və becərilmə şəraitinə görə dəyişə bilər.
5. Kalium ehtiva edir
Turpun tərkibində kalium müəyyən miqdarda mövcuddur.
Kalium sinir sisteminin və əzələlərin normal fəaliyyətinə, həmçinin normal qan təzyiqinin qorunmasına töhfə verir.
6. Su ilə zəngindir
Turpun böyük hissəsini su təşkil edir.
Yüksək su tərkibi və xırtıldayan teksturası turpu xüsusilə isti havalarda təravətləndirici tərəvəz seçimlərindən birinə çevirir.
Turp neçə kaloridir?
Turp aşağı kalorili tərəvəzlərdən biridir.
100 qram çiy turpda təxminən 16 kalori ola bilər.
Turşuya qoyulmuş və ya müxtəlif souslarla hazırlanan turpun ümumi qida dəyəri əlavə olunan inqrediyentlərdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Turpun vitamin və mineral tərkibi
Turp müxtəlif qida maddələri ehtiva edir:
C vitamini
B6 vitamini
Folat
K vitamini
Kalium
Kalsium
Maqnezium
Fosfor
Manqan
Dəmir
Pəhriz lifi
Qlükozinolatlar
Polifenollar
Digər bitki mənşəli birləşmələr
Qida tərkibi turpun sortuna, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Turpun dadı necədir?
Turpun dadı sortundan və yetişmə dərəcəsindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Adətən turp:
Xırtıldayan
Təravətləndirici
Yüngül acı
Bir qədər kəskin
Şirəli
dadı ilə seçilir.
Gənc turplar adətən daha yumşaq dada malik olur.
Bəzi iri və tam yetişmiş sortlarda kəskinlik daha güclü hiss edilə bilər.
Turpun əsas növləri
Turpun çoxsaylı sortları mövcuddur.
Sortlar əsasən:
Rənginə
Formasına
Ölçüsünə
Dadına
Acılıq dərəcəsinə
Yetişmə müddətinə
görə fərqlənə bilər.
Qırmızı turp
Ən geniş yayılmış turp növlərindən biridir.
Qırmızı və ya çəhrayı qabığa, ağ iç hissəyə malik olur.
Əsasən salatlarda və təzə halda istifadə edilir.
Ağ turp
Ağ turp ağ qabığa və ağ iç hissəyə malikdir.
Bəzi sortları uzunsov formada olur və Asiya mətbəxində geniş istifadə edilir.
Qara turp
Qara turp tünd, demək olar ki, qara qabığı və ağ iç hissəsi ilə seçilir.
Dadının digər bəzi sortlardan daha kəskin olması mümkündür.
Bənövşəyi turp
Bənövşəyi turp təbii piqmentlər səbəbindən fərqli rəngə malikdir.
Salatlarda həm dad, həm də görünüş baxımından maraqlı seçimdir.
Təzə turp necə seçilir?
Turp seçərkən kökün möhkəmliyinə, qabığının vəziyyətinə və təravətinə diqqət etmək lazımdır.
Möhkəmliyi
Təzə turp möhkəm və dolğun olmalıdır.
Çox yumşaq, büzüşmüş və yüngül məhsullar su itirmiş ola bilər.
Qabığın vəziyyəti
Qabıq sağlam, hamar və ciddi zədələrdən uzaq olmalıdır.
Kif, çürümə və dərin çatlar olmamalıdır.
Yarpaqları
Əgər turp yarpaqları ilə birlikdə satılırsa, yarpaqların canlı yaşıl və təravətli olması məhsulun yeni yığıldığını göstərə bilər.
Solmuş və saralmış yarpaqlar isə məhsulun təzəliyinin azaldığını göstərə bilər.
Turp necə yetişdirilir?
Turp sərin havalarda yaxşı inkişaf edən tərəvəzlərdən biridir.
Bitki yaxşı drenajlı və münbit torpağa üstünlük verir.
Turp əsasən toxumdan yetişdirilir.
Toxumlar torpağa əkildikdən sonra kök hissəsi tədricən inkişaf edir.
Turpun bir çox sortu nisbətən qısa müddətdə məhsul verir.
Turp necə yeyilir?
Turp istifadə edilməzdən əvvəl yaxşı yuyulmalıdır.
Torpaq və digər çirklər kökün səthindən diqqətlə təmizlənməlidir.
Turp:
Çiy
Turşuya qoyulmuş
Qovrulmuş
Sobada bişirilmiş
Qaynadılmış
formada istifadə edilə bilər.
Ənənəvi olaraq turp daha çox çiy halda yeyilir.
Turp necə istifadə olunur?
Salatlarda
Turp nazik dilimlənərək müxtəlif tərəvəz salatlarında istifadə edilə bilər.
Xiyar, pomidor, göyərti və limonla yaxşı uyğunlaşır.
Sendviçlərdə
Nazik dilimlənmiş turp sendviç və digər soyuq yeməklərə xırtıldayan tekstura əlavə edir.
Turşularda
Turp müxtəlif üsullarla turşuya qoyula bilər.
Turşu turp Asiya və digər mətbəxlərdə geniş istifadə olunur.
Şorbalarda
Bəzi turp sortları şorba və isti yeməklərin hazırlanmasında istifadə edilə bilər.
Sobada
Turp sobada bişirildikdə çiy halda olan kəskin dadı yumşala və daha şirin dada çevrilə bilər.
Yarpaqlarında
Təzə və gənc turp yarpaqları yaxşı yuyulduqdan sonra bəzi salatlarda və bişirilmiş yeməklərdə istifadə edilə bilər.
Turp hansı tərəvəz və meyvələrlə yaxşı uyğunlaşır?
Turpun xırtıldayan və yüngül kəskin dadı müxtəlif məhsullarla yaxşı uyğunlaşır:
Turp + xiyar
Turp + pomidor
Turp + kələm
Turp + kök
Turp + çuğundur
Turp + avokado
Turp + alma
Turp + limon
Turp + portağal
Turp + göyərti
Turp və çuğundur eynidir?
Xeyr.
Turp və çuğundur fərqli kök tərəvəzlərdir.
Turp Raphanus sativus növünə, çuğundur isə Beta vulgaris növünə aiddir.
Turp adətən xırtıldayan və kəskin dada malik olur, çuğundur isə daha şirin və torpaqvari dadı ilə seçilir.
Turp uşaqlar üçün uyğundurmu?
Turp yaşa uyğun şəkildə uşaqların qidalanmasına daxil edilə bilər.
Çiy və sərt turp kiçik uşaqlar üçün boğulma riski yarada biləcəyindən, təqdim edilmə forması uşağın yaşına uyğun seçilməlidir.
Kiçik uşaqlara verilərkən turp nazik və təhlükəsiz formada hazırlanmalı, lazım gəldikdə bişirilərək yumşaldılmalıdır.
İlk dəfə təqdim edilərkən kiçik porsiya ilə başlamaq məqsədəuyğundur.
Turp alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Təzə turp seçərkən:
Möhkəm və dolğun köklərə üstünlük verin.
Qabığın hamar və sağlam olmasına diqqət edin.
Çox yumşaq və büzüşmüş turpları seçməyin.
Kif və çürümə əlamətləri olan məhsullardan uzaq durun.
Yarpaqlı turp alarkən yarpaqların canlı yaşıl olmasına diqqət edin.
Həddindən artıq çatlamış və zədələnmiş məhsulları seçməyin.
Turp necə saxlanmalıdır?
Təzə turp soyuducuda saxlanmalıdır.
Əgər turp yarpaqları ilə birlikdə alınırsa, uzun müddət saxlanmazdan əvvəl yarpaqları ayırmaq daha məqsədəuyğundur.
Yarpaqlar kökdən su çəkərək turpun daha tez yumşalmasına səbəb ola bilər.
Turp soyuducuda uyğun qida paketində və ya qabında saxlanıla bilər.
Kəsilmiş turp qapalı qabda soyuducuda saxlanmalı və mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Bakı və Abşeronda təzə turp sifarişi
Turp xırtıldayan teksturası, təravətləndirici dadı, aşağı kalorisi, C vitamini, pəhriz lifi və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələri ilə seçilən məşhur kök tərəvəzlərdəndir.
Cənnət Meyvələri olaraq Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzlərin onlayn sifarişini təqdim edirik.
Turp və digər təzə tərəvəzlərə baxmaq və sifariş etmək üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz:
Məhsullarınızı onlayn seçin, sifarişinizi rahat şəkildə tamamlayın və təzə meyvə-tərəvəzləri ünvanınıza çatdırılma ilə əldə edin.
Turp haqqında tez-tez verilən suallar
Turp nədir?
Turp Raphanus sativus növünə aid kök tərəvəzdir. Əsasən kök hissəsi yeyilir.
Turpun faydaları nələrdir?
Turp C vitamini, pəhriz lifi, kalium və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir.
Turp neçə kaloridir?
100 qram çiy turpda təxminən 16 kalori ola bilər.
Turp çiy yeyilə bilərmi?
Bəli. Yaxşı yuyulmuş turp ən çox çiy halda salatlarda və müxtəlif yeməklərin yanında istifadə olunur.
Turpun dadı necədir?
Turp adətən xırtıldayan, şirəli, təravətləndirici və yüngül kəskin dada malikdir.
Turp necə seçilir?
Təzə turp möhkəm, dolğun, hamar qabıqlı və çürümə əlamətlərindən uzaq olmalıdır.
Turp necə saxlanılır?
Turp soyuducuda saxlanmalıdır. Yarpaqları varsa, daha uzun saxlama üçün onları kökdən ayırmaq məsləhətdir.
Turp və çuğundur eynidir?
Xeyr. Turp və çuğundur fərqli botaniki növlərə aid kök tərəvəzlərdir.
Nəticə
Turp, Raphanus sativus növünə aid, xırtıldayan teksturası, şirəli quruluşu və yüngül kəskin dadı ilə seçilən məşhur kök tərəvəzdir.
C vitamini, pəhriz lifi, kalium, qlükozinolatlar və digər bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edən turp əsasən salatlarda, sendviçlərdə, turşularda və müxtəlif tərəvəz yeməklərində istifadə olunur.
Təzə turp və digər meyvə-tərəvəz məhsullarını Cənnət Meyvələri onlayn mağazasından sifariş edə bilərsiniz.
Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzləri rahatlıqla onlayn sifariş edin.
Comments