Almanın faydaları: Növləri, vitaminləri, sağlamlığa təsiri və düzgün saxlanma qaydaları

Almanın faydaları: Sağlam həyat üçün təbiətin ən qiymətli meyvələrindən biri

Alma dünyada ən çox istehlak edilən meyvələrdən biridir və əsrlərdir sağlam qidalanmanın ayrılmaz hissəsi hesab olunur. Tərkibində olan vitaminlər, minerallar, antioksidantlar və lif sayəsində həm uşaqlar, həm böyüklər, həm də yaşlı insanlar üçün gündəlik qidalanmada mühüm yer tutur.

Azərbaycanda alma həm yerli bağlardan, həm də müxtəlif ölkələrdən gətirilən keyfiyyətli növlərlə ilboyu əlçatan olur. Fərqli dadı, rəngi və istifadə sahəsi sayəsində alma həm təzə şəkildə, həm salatlarda, həm desertlərdə, həm də şirə və kompot hazırlanmasında geniş istifadə edilir.

Bu məqalədə almanın:

• faydaları,

• tərkibindəki vitamin və minerallar,

• növləri,

• düzgün seçilməsi,

• saxlanması,

• gündəlik istehlak miqdarı,

• sağlamlığa təsiri,

• tez-tez verilən suallar

haqqında ətraflı məlumat əldə edəcəksiniz.

Alma nədir?

Alma (Malus domestica) gülçiçəklilər fəsiləsinə aid olan meyvə ağacının məhsuludur. Dünyada minlərlə alma növü mövcuddur və onlar dadına, rənginə, ölçüsünə, şirinlik dərəcəsinə və istifadə məqsədinə görə fərqlənirlər.

Ən məşhur növlər arasında:

• Qırmızı alma

• Yaşıl alma

• Sarı alma

• Gala

• Fuji

• Golden Delicious

• Granny Smith

• Red Delicious

• Pink Lady

yer alır.

Almanın qida dəyəri

100 qram təzə alma orta hesabla aşağıdakı qida dəyərlərinə malikdir:

Qida elementi	Miqdarı
Kalori	52 kkal
Karbohidrat	13.8 q
Şəkər	10.4 q
Lif	2.4 q
Zülal	0.3 q
Yağ	0.2 q
Su	86%

Bu göstəricilər almanı həm aşağı kalorili, həm də doyurucu meyvələrdən birinə çevirir.

Almanın tərkibində hansı vitaminlər var?

Alma bir çox vacib vitamin və mineralların təbii mənbəyidir.

C vitamini

İmmunitet sisteminin normal fəaliyyətini dəstəkləyir və kollagen sintezinə kömək edir.

Kalium

Sinir və əzələ funksiyalarının normal işləməsində rol oynayır.

Vitamin K

Qanın normal laxtalanması və sümük sağlamlığı üçün vacibdir.

B qrup vitaminləri

Enerji mübadiləsində iştirak edir və sinir sisteminin normal fəaliyyətini dəstəkləyir.

Antioksidantlar

Almada flavonoidlər və polifenollar kimi antioksidant birləşmələr mövcuddur. Bu maddələr hüceyrələri oksidləşdirici stresdən qorumağa kömək edir.

Almanın sağlamlığa faydaları

1. İmmunitet sistemini dəstəkləyir

Almanın tərkibindəki C vitamini və antioksidantlar orqanizmin müdafiə sisteminin normal fəaliyyətinə töhfə verir. Alma balanslı qidalanmanın bir hissəsi kimi immun sistemini dəstəkləyə bilər.

2. Həzm sisteminin normal fəaliyyətinə kömək edir

Almada olan pektin adlı həll olunan lif bağırsaq mikrobiotasını qidalandırır və həzm sisteminin normal işləməsinə dəstək verir. Kifayət qədər lif qəbulu qəbizlik riskinin azalmasına kömək edə bilər.

3. Ürək-damar sağlamlığını dəstəkləyir

Lif, kalium və antioksidantlarla zəngin qidalar ürək-damar sağlamlığını dəstəkləyən balanslı qidalanmanın bir hissəsi hesab olunur. Alma da bu baxımdan faydalı seçimlərdən biridir.

4. Uzunmüddətli toxluq hissi yaradır

Almanın tərkibindəki su və lif birlikdə daha uzun müddət toxluq hissi yaratmağa kömək edir. Bu xüsusiyyət onu ara yemək üçün yaxşı seçim edir.

5. Gündəlik meyvə qəbulunu artırmağa kömək edir

Alma daşınması asan, hazırlanması rahat və ilboyu əlçatan olduğu üçün gündəlik meyvə istehlakını artırmaq istəyən insanlar üçün praktik seçimdir.

Hansı alma növünü seçmək daha yaxşıdır?

Fərqli alma növləri fərqli istifadə məqsədlərinə uyğundur:

Növ	Xüsusiyyəti	İstifadəsi
Gala	Şirin və şirəli	Təzə yemək
Granny Smith	Turşməzə	Salatlar, piroqlar
Fuji	Xırtıldayan və şirin	Gündəlik istehlak
Golden Delicious	Yumşaq və şirin	Desertlər
Red Delicious	Ətirli və şirin	Təzə istehlak

Almanı necə düzgün seçmək olar?

Keyfiyyətli alma seçmək həm dad, həm də saxlama müddəti baxımından vacibdir. Aşağıdakı məsləhətlər seçim zamanı sizə kömək edəcək:

🍎 Rənginə diqqət edin

Almanın rəngi seçdiyiniz növə uyğun olmalıdır. Məsələn, Gala və Red Delicious növləri parlaq qırmızı, Granny Smith isə yaşıl rəngdə olur.

🍎 Səthi hamar olmalıdır

Dərin əziklər, çatlar, kif ləkələri və ya yumşalmış hissələr olan almaları almaq tövsiyə edilmir.

🍎 Ətri təbii olmalıdır

Təzə alma xoş və təbii meyvə ətri verir. Əgər heç bir qoxusu yoxdursa və ya qəribə qoxu hiss olunursa, məhsul uzun müddət saxlanılmış ola bilər.

🍎 Möhkəm olmalıdır

Almanı əlinizlə yüngül sıxdıqda çox yumşaq hiss olunursa, artıq yetişmiş və ya keyfiyyətini itirmiş ola bilər.

Almanı necə saxlamaq lazımdır?

Düzgün saxlanılan alma daha uzun müddət təravətini qoruyur.

Otaq temperaturunda

• 3–7 gün ərzində keyfiyyətini saxlaya bilər.

• Günəş şüaları altında saxlamaq məsləhət görülmür.

Soyuducuda

• 0–4°C temperaturda saxlanıldıqda növündən asılı olaraq bir neçə həftə, bəzi hallarda isə daha uzun müddət təravətini qoruya bilər.

• Nəmini qorumaq üçün meyvə bölməsində saxlamaq daha məqsədəuyğundur.

Kəsilmiş alma

Kəsilmiş alma hava ilə təmas nəticəsində tez qaralır. Bunun qarşısını almaq üçün üzərinə bir neçə damcı limon suyu sıxa bilərsiniz və hava keçirməyən qabda soyuducuda saxlayın.

Alma qabığını soymaq lazımdır?

Almanın lif və antioksidantlarının əhəmiyyətli hissəsi qabığında yerləşir. Buna görə də alma yaxşı yuyulduqdan sonra qabığı ilə birlikdə yeyilə bilər.

Əgər almanı qabığı ilə istehlak etməyi planlaşdırırsınızsa:

• Axar su altında yaxşı yuyun.

• Meyvə üçün nəzərdə tutulmuş təmizləyici fırçadan istifadə edə bilərsiniz.

• Mənşəyi məlum və etibarlı satıcılardan məhsul almağa üstünlük verin.

Gündə nə qədər alma yemək olar?

Sağlam insanlar üçün meyvə balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir. Bir çox insan üçün gündə 1–2 orta ölçülü alma müxtəlif meyvələrdən ibarət gündəlik rasionun bir hissəsi ola bilər.

Meyvə qəbulunun miqdarı yaşa, fiziki aktivliyə və sağlamlıq vəziyyətinə görə dəyişə bilər. Xüsusi pəhriz və ya xəstəliyiniz varsa, həkim və ya dietoloqun tövsiyəsinə əməl edin.

Alma arıqlama proqramında faydalıdırmı?

Alma aşağı kalorili və liflə zəngin meyvə olduğundan ara yemək üçün yaxşı seçim ola bilər. Tərkibindəki lif daha uzun müddət toxluq hissi yaratmağa kömək edir.

Lakin heç bir qida təkbaşına arıqlatmır. Arıqlama üçün əsas amillər balanslı qidalanma, fiziki aktivlik və ümumi enerji balansıdır.

İdman edənlər üçün alma

İdmanla məşğul olan insanlar üçün alma praktik qəlyanaltıdır.

Məşqdən əvvəl:

• Enerji verən karbohidrat mənbəyi kimi istifadə oluna bilər.

Məşqdən sonra:

• Digər zülallı qidalarla birlikdə qəbul edildikdə balanslı bərpa qidasının tərkib hissəsi ola bilər.

Uşaqlar üçün almanın faydaları

Alma uşaqların gündəlik meyvə qəbulunu artırmaq üçün əlverişli seçimdir.

Uşaqlar üçün:

• Vitamin və mineral mənbəyidir.

• Lif qəbulunu artırmağa kömək edir.

• Asan daşınır və məktəb qəlyanaltısı kimi uyğundur.

Kiçik yaşlı uşaqlarda boğulma riskinin qarşısını almaq üçün almanı yaşa uyğun şəkildə doğrayaraq və ya rəndələyərək vermək tövsiyə olunur.

Hamiləlik dövründə alma

Hamiləlik zamanı meyvələr balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir. Alma da vitamin, mineral və lif mənbəyi kimi rasiona daxil edilə bilər.

Hər hansı xüsusi sağlamlıq vəziyyəti və ya pəhriz məhdudiyyəti olduqda, həkimin tövsiyəsinə uyğun qidalanmaq vacibdir.

Azərbaycanda ən məşhur alma növləri

Azərbaycanda müxtəlif yerli və idxal alma növləri mövcuddur.

Ən çox rast gəlinənlər:

• Gala

• Fuji

• Golden Delicious

• Granny Smith

• Red Delicious

• Yerli dağ alması

• Quba almaları

Fərqli növlər dadı, şirinliyi, turşuluğu və istifadə məqsədinə görə seçilir.

Almanın mətbəxdə istifadəsi

Alma yalnız təzə şəkildə deyil, müxtəlif yemək və içkilərdə də istifadə olunur:

• Meyvə salatları

• Smoothie

• Təzə şirə

• Alma piroqu

• Kompot

• Cem və mürəbbə

• Qurudulmuş alma çipsi

Nəticə

Alma həm dadı, həm də qida dəyəri ilə gündəlik rasion üçün dəyərli meyvələrdən biridir. Düzgün seçildikdə və uyğun şəraitdə saxlanıldıqda uzun müddət təravətini qoruyur və müxtəlif yeməklərdə istifadə oluna bilir.

Əgər siz Bakı və Abşeronda keyfiyyətli, təzə və diqqətlə seçilmiş alma sifariş etmək istəyirsinizsə, Cənnət Meyvələri geniş çeşiddə yerli və idxal alma növlərini sürətli çatdırılma ilə təqdim edir. Kataloqumuzdan ehtiyacınıza uyğun məhsulu seçərək rahat şəkildə onlayn sifariş verə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar (FAQ)

Alma hər gün yemək olarmı?

Əksər sağlam insanlar üçün alma gündəlik meyvə qəbulunun bir hissəsi ola bilər. Fərdi ehtiyaclar isə yaşa və sağlamlıq vəziyyətinə görə dəyişir.

Yaşıl alma ilə qırmızı alma arasında fərq nədir?

Əsas fərq dad, turşuluq və bəzi qida komponentlərinin miqdarındadır. Hər ikisi balanslı qidalanmada yer ala bilər.

Alma soyuducuda saxlanmalıdır?

Bəli. Soyuducuda saxlanıldıqda alma adətən daha uzun müddət təravətini qoruyur.

Alma qabığı ilə yeyilməlidirmi?

Yaxşı yuyulduqdan sonra qabığı ilə birlikdə yeyilə bilər. Qabığında lif və faydalı bitki birləşmələri mövcuddur.

Alma uşaqlar üçün uyğundurmu?

Bəli. Yaşa uyğun formada doğranaraq və ya rəndələnərək verilə bilər.

Alma arıqlamağa kömək edirmi?

Alma aşağı kalorili və lifli olduğu üçün toxluq hissini artırmağa kömək edə bilər, lakin arıqlama ümumi qidalanma və həyat tərzindən asılıdır.

Alma neçə gün təzə qalır?

Saxlanma şəraitindən və alma növündən asılı olaraq dəyişir. Soyuducuda adətən otaq temperaturundan daha uzun müddət təravətini qoruyur.