Kələmin faydaları: Vitaminləri, kalorisi, qida dəyəri, növləri və düzgün seçilməsi
Kələm, xırtıldayan yarpaqları, müxtəlif rəng və formaları ilə seçilən və dünyanın bir çox mətbəxində geniş istifadə olunan tərəvəzlərdən biridir. İngilis dilində Cabbage kimi tanınan kələmin müxtəlif sortları Brassica oleracea növünə aiddir.
Kələm Brassicaceae, yəni Kələmkimilər fəsiləsinə daxildir. Brokoli, gül kələmi, Brüssel kələmi, kələm və digər bəzi tərəvəzlər də bu fəsiləyə daxildir.
Kələm adətən sıx şəkildə bir-birinə yaxın yerləşən yarpaqlardan ibarət baş əmələ gətirir. Sortundan asılı olaraq yaşıl, ağ, qırmızı və ya bənövşəyi rəngdə ola bilər.
Kələm həm çiy, həm də bişirilmiş halda istifadə edilir. Salatlarda, şorbalarda, yeməklərdə, dolmalarda, turşularda və müxtəlif garnirlərdə geniş yer tutur.
Kələm nədir?
Kələm, Brassica oleracea növünün müxtəlif sortlarından əldə edilən yarpaqlı tərəvəzdir.
Kələmin yeməli hissəsi əsasən sıx şəkildə formalaşmış yarpaqlardan ibarətdir.
Kələm sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edir və dünyanın bir çox ölkəsində becərilir.
Kələmin dadı və teksturası sortundan asılı olaraq dəyişə bilər.
Təzə kələm adətən xırtıldayan və şirəli olur.
Kələmin əsas faydaları
1. C vitamini mənbəyidir
Kələm C vitamini ehtiva edən tərəvəzlərdən biridir.
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində, kollagenin normal yaranmasında və hüceyrələrin oksidləşdirici stressdən qorunmasında rol oynayır.
2. K vitamini ehtiva edir
Kələm K vitamini ehtiva edir.
K vitamini normal qan laxtalanmasına və sümüklərin normal fəaliyyətinə töhfə verir.
3. Pəhriz lifi ehtiva edir
Kələm pəhriz lifi ilə zəngin tərəvəzlərdən biridir.
Lif balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir və həzm sisteminin normal fəaliyyətində rol oynayır.
4. Folat ehtiva edir
Kələmdə folat, yəni B9 vitamini müəyyən miqdarda mövcuddur.
Folat normal qan yaranmasına və hüceyrə bölünməsi prosesinə töhfə verir.
5. Bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir
Kələm, xüsusilə Kələmkimilər fəsiləsinə aid tərəvəzlər kimi, qlükozinolatlar və müxtəlif polifenollar daxil olmaqla bitki mənşəli bioaktiv birləşmələr ehtiva edə bilər.
Bu birləşmələrin miqdarı kələmin sortundan və hazırlanma üsulundan asılı olaraq dəyişə bilər.
6. Aşağı kalorilidir
Kələm nisbətən aşağı kalorili tərəvəzlərdəndir.
Yüksək su tərkibi və lif ehtiva etməsi onu salat və müxtəlif yüngül yeməklər üçün uyğun seçimlərdən birinə çevirir.
Kələm neçə kaloridir?
Kələm aşağı kalorili tərəvəzlərdən biridir.
100 qram çiy yaşıl kələmdə təxminən 25 kalori ola bilər.
Kalori miqdarı kələmin növünə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Kələm yağ, sous və digər yüksək kalorili inqrediyentlərlə hazırlandıqda yeməyin ümumi enerji dəyəri daha yüksək olur.
Kələmin vitamin və mineral tərkibi
Kələm müxtəlif qida maddələri ehtiva edir:
C vitamini
K vitamini
B6 vitamini
Folat
Kalium
Kalsium
Maqnezium
Manqan
Fosfor
Dəmir
Pəhriz lifi
Qlükozinolatlar
Polifenollar
Digər bitki mənşəli birləşmələr
Qida tərkibi kələmin sortuna, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Kələmin dadı necədir?
Kələmin dadı sortundan və hazırlanma üsulundan asılıdır.
Təzə kələm adətən:
Xırtıldayan
Şirəli
Yüngül şirin
Yüngül kəskin
Təravətləndirici
dadı ilə seçilir.
Bənövşəyi və qırmızı kələmlər bəzi yaşıl sortlara nisbətən daha ifadəli dada malik ola bilər.
Bişirildikdə kələmin teksturası yumşalır və dadı daha yumşaq olur.
Kələmin əsas növləri
Kələmin çoxsaylı sortları mövcuddur.
Sortlar əsasən:
Rənginə
Başın formasına
Ölçüsünə
Yarpaqların sıxlığına
Teksturasına
Dadına
Yetişmə müddətinə
görə fərqlənə bilər.
Ağ və ya yaşıl kələm
Ən geniş yayılmış kələm növlərindən biridir.
Yarpaqları açıq və ya tünd yaşıl rəngdə ola bilər.
Salat, şorba, dolma və müxtəlif isti yeməklərdə istifadə edilir.
Qırmızı kələm
Qırmızı kələm bənövşəyi-qırmızı rəngi ilə seçilir.
Salatlarda və müxtəlif soyuq yeməklərdə geniş istifadə olunur.
Rənginə əsasən antosianin adlı bitki piqmentləri təsir edir.
Savoy kələmi
Savoy kələminin yarpaqları qırışıq və daha yumşaq teksturaya malikdir.
Dolma, şorba və müxtəlif isti yeməklərdə istifadə edilə bilər.
Çin kələmi
Çin kələmi daha uzunsov formada olur və yumşaq yarpaqlara malikdir.
Salatlarda və Asiya mətbəxinin müxtəlif yeməklərində geniş istifadə olunur.
Təzə kələm necə seçilir?
Kələm seçərkən başın möhkəmliyinə, yarpaqların vəziyyətinə və rənginə diqqət etmək lazımdır.
Möhkəmliyi
Təzə kələm ölçüsünə nisbətən ağır və möhkəm hiss olunmalıdır.
Yarpaqlar sıx şəkildə bir-birinə yaxın yerləşməlidir.
Rəngi
Yaşıl kələmin yarpaqları canlı yaşıl rəngdə olmalıdır.
Qırmızı və bənövşəyi kələm isə sortuna uyğun canlı rəngə malik olmalıdır.
Yarpaqların vəziyyəti
Yarpaqlarda geniş çürümə, kif və həddindən artıq quruma olmamalıdır.
Xarici yarpaqlarda kiçik təbii zədələr bəzi hallarda normal ola bilər.
Kələm necə yetişdirilir?
Kələm sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edən tərəvəzlərdəndir.
Bitkinin sağlam böyüməsi üçün günəş işığı, su və münbit torpaq lazımdır.
Kələm toxumdan və ya şitildən yetişdirilə bilər.
Bitki böyüdükcə yarpaqlar sıx şəkildə formalaşaraq kələm başını əmələ gətirir.
Məhsul sortdan və becərilmə şəraitindən asılı olaraq müxtəlif vaxtlarda yığıla bilər.
Kələm necə yeyilir?
Kələm istifadə edilməzdən əvvəl xarici yarpaqları təmizlənməli və yaxşı yuyulmalıdır.
Kələm:
Çiy
Qaynadılmış
Buxarda bişirilmiş
Sobada hazırlanmış
Qızardılmış
Turşuya qoyulmuş
formada istifadə edilə bilər.
Kələm necə istifadə olunur?
Salatlarda
Çiy kələm müxtəlif salatların əsas inqrediyentlərindən biridir.
Kök, xiyar, alma və digər tərəvəzlərlə yaxşı uyğunlaşır.
Dolmada
Kələm yarpaqları müxtəlif içliklərlə birlikdə kələm dolmasının hazırlanmasında istifadə olunur.
Şorbalarda
Kələm tərəvəz, ət və digər inqrediyentlərlə hazırlanan şorbalara əlavə edilə bilər.
Turşuda
Kələm turşuya qoyularaq uzun müddət saxlanıla bilər.
İsti yeməklərdə
Kələm ət, toyuq, kartof və digər tərəvəzlərlə birlikdə bişirilə bilər.
Qarnir kimi
Bişirilmiş və ya sobada hazırlanmış kələm müxtəlif əsas yeməklərin yanında qarnir kimi təqdim edilə bilər.
Kələm hansı tərəvəz və meyvələrlə yaxşı uyğunlaşır?
Kələm müxtəlif məhsullarla yaxşı uyğunlaşır:
Kələm + kök
Kələm + xiyar
Kələm + pomidor
Kələm + soğan
Kələm + alma
Kələm + bibər
Kələm + kartof
Kələm + çuğundur
Kələm + qarğıdalı
Kələm + göyərti
Kələm və kahı eynidir?
Xeyr.
Kələm və kahı fərqli tərəvəzlərdir.
Kələm Brassicaceae fəsiləsinə, kahı isə Asteraceae fəsiləsinə aiddir.
Kələmin yarpaqları adətən daha sıx və qalın olur.
Kahının yarpaqları isə daha yumşaq və zərif teksturaya malikdir.
Kələm uşaqlar üçün uyğundurmu?
Kələm yaşa uyğun şəkildə uşaqların qidalanmasına daxil edilə bilər.
Kiçik uşaqlara təqdim edilərkən kələm yaxşı bişirilərək yumşaldıla və yaşa uyğun ölçüdə hazırlanmalıdır.
Çiy və sərt kələm yarpaqları kiçik uşaqlar üçün uyğun olmaya bilər.
İlk dəfə təqdim edilərkən kiçik porsiya ilə başlamaq məqsədəuyğundur.
Kələm alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Təzə kələm seçərkən:
Möhkəm və dolğun başlara üstünlük verin.
Ölçüsünə nisbətən ağır olan kələmləri seçin.
Yarpaqların canlı rəngdə olmasına diqqət edin.
Çox yumşaq və boş kələm başlarını seçməyin.
Kif və çürümə olan məhsullardan uzaq durun.
Həddindən artıq qurumuş və zədələnmiş yarpaqları olan kələmləri almayın.
Kələm necə saxlanmalıdır?
Təzə kələm soyuducuda saxlanmalıdır.
Kələmi bütöv halda saxlamaq onun daha uzun müddət təzə qalmasına kömək edə bilər.
Kəsilmiş kələm qapalı qabda və ya uyğun qida paketində soyuducuda saxlanmalıdır.
Kəsilmiş kələm mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Xarici yarpaqlar bir qədər quruduqda onları təmizləyib daxildəki sağlam yarpaqlardan istifadə etmək mümkündür.
Bakı və Abşeronda təzə kələm sifarişi
Kələm xırtıldayan yarpaqları, müxtəlif növləri və çox yönlü istifadəsi ilə gündəlik mətbəxdə geniş istifadə olunan tərəvəzlərdən biridir.
Cənnət Meyvələri olaraq Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzlərin onlayn sifarişini təqdim edirik.
Kələm və digər təzə tərəvəzlərə baxmaq və sifariş etmək üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz:
Məhsullarınızı onlayn seçin, sifarişinizi rahat şəkildə tamamlayın və təzə meyvə-tərəvəzləri ünvanınıza çatdırılma ilə əldə edin.
Kələm haqqında tez-tez verilən suallar
Kələm nədir?
Kələm Brassica oleracea növünün müxtəlif sortlarından əldə edilən yarpaqlı tərəvəzdir.
Kələmin faydaları nələrdir?
Kələm C vitamini, K vitamini, folat, pəhriz lifi, kalium və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir.
Kələm neçə kaloridir?
100 qram çiy yaşıl kələmdə təxminən 25 kalori ola bilər.
Kələmdə hansı vitaminlər var?
Kələm əsasən C vitamini, K vitamini, B6 vitamini və folat ehtiva edir.
Kələm çiy yeyilə bilərmi?
Bəli. Yaxşı yuyulmuş kələm salatlarda çiy halda istifadə edilə bilər.
Qırmızı kələm və yaşıl kələm eynidir?
Onlar eyni bitki növünün müxtəlif sortlarıdır. Rəngləri, dadları və bəzi qida maddələrinin miqdarı fərqlənə bilər.
Kələm necə saxlanılır?
Bütöv kələm soyuducuda saxlanmalıdır. Kəsilmiş kələm isə qapalı şəkildə soyuducuda saxlanmalı və mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Kələm uşaqlar üçün uyğundurmu?
Bəli. Yaşa uyğun hazırlanaraq uşaqların qidalanmasına daxil edilə bilər.
Nəticə
Kələm, Brassica oleracea növünə aid, xırtıldayan yarpaqları və müxtəlif rəngli sortları ilə seçilən məşhur tərəvəzdir.
C vitamini, K vitamini, folat, pəhriz lifi, kalium və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edən kələm salatlarda, şorbalarda, dolmalarda, turşularda, isti yeməklərdə və müxtəlif qarnirlərdə istifadə edilə bilər.
Təzə kələm və digər meyvə-tərəvəz məhsullarını Cənnət Meyvələri onlayn mağazasından sifariş edə bilərsiniz.
Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzləri rahatlıqla onlayn sifariş edin.
Comments