Kökün faydaları: Vitaminləri, kalorisi, qida dəyəri, növləri və düzgün seçilməsi
Kök, şirin dadı, xırtıldayan teksturası və zəngin rəngi ilə seçilən ən məşhur kök tərəvəzlərdən biridir. İngilis dilində Carrot kimi tanınan kökün elmi adı Daucus carota subsp. sativusdur.
Kök Apiaceae, yəni Kərəvizkimilər fəsiləsinə aid bitkidir. Kərəviz, cəfəri, şüyüd və keşniş də bu fəsiləyə daxildir.
Kökün ən çox istifadə olunan hissəsi torpağın altında inkişaf edən narıncı rəngli köküdür. Lakin ağ, sarı, qırmızı, bənövşəyi və qara rəngli müxtəlif kök sortları da mövcuddur.
Kök həm çiy, həm də bişirilmiş halda istifadə edilə bilər. Salatlarda, şorbalarda, yeməklərdə, şirələrdə, qəlyanaltılarda və müxtəlif desertlərdə geniş istifadə olunur.
Kök nədir?
Kök, elmi adı Daucus carota subsp. sativus, Apiaceae fəsiləsinə aid ikiillik bitki kimi təsnif edilən, əsasən yeməli kökü üçün yetişdirilən tərəvəzdir.
Kök bitkisinin torpağın altında qalınlaşan əsas kökü qida kimi istifadə olunur.
Ən məşhur kök sortları narıncı rəngdədir. Bu rəng əsasən beta-karotin adlı karotenoid piqmentlə əlaqədardır.
Kökün dadı sortundan, yetişmə dərəcəsindən və becərilmə şəraitindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Kökün əsas faydaları
1. Beta-karotin mənbəyidir
Kökün ən tanınmış qida xüsusiyyətlərindən biri onun beta-karotin ehtiva etməsidir.
Beta-karotin orqanizmdə A vitamininə çevrilə bilən karotenoidlərdən biridir.
A vitamini normal görmə qabiliyyətinin, immun sisteminin və dərinin normal fəaliyyətinin qorunmasına töhfə verir.
2. A vitamini ilə əlaqəli karotenoidlərlə zəngindir
Narıncı kökdə beta-karotinlə yanaşı digər karotenoidlər də müəyyən miqdarda mövcud ola bilər.
Karotenoidlərin miqdarı kökün sortuna və rənginə görə dəyişir.
Narıncı sortlarda beta-karotin daha çox üstünlük təşkil etdiyi halda, bəzi rəngli sortlarda digər karotenoid və bitki piqmentləri daha yüksək ola bilər.
3. Pəhriz lifi ehtiva edir
Kök yaxşı pəhriz lifi mənbəyidir.
Lif balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir və həzm sisteminin normal fəaliyyətində rol oynayır.
4. C vitamini ehtiva edir
Kök müəyyən miqdarda C vitamini ehtiva edir.
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində, kollagenin normal yaranmasında və hüceyrələrin oksidləşdirici stressdən qorunmasında rol oynayır.
5. Kalium ehtiva edir
Kökdə kalium və digər mineral maddələr müəyyən miqdarda mövcuddur.
Kalium əzələlərin və sinir sisteminin normal fəaliyyətinə və normal qan təzyiqinin qorunmasına töhfə verir.
6. Aşağı kalorili tərəvəzdir
Kök nisbətən aşağı kalorili tərəvəzlərdən biridir.
Təbii şirin dada malik olduğuna görə həm əsas yeməklərdə, həm də sağlam qəlyanaltı və salatlarda istifadə edilə bilər.
Kök neçə kaloridir?
Kök nisbətən aşağı kalorili tərəvəzdir.
100 qram çiy kökdə təxminən 40–42 kalori ola bilər.
Kalori miqdarı kökün sortuna və ölçüsünə görə bir qədər dəyişə bilər.
Kök şirəsinə şəkər əlavə edildikdə və ya kök yağlı souslarla birlikdə hazırlandıqda ümumi enerji dəyəri yüksələ bilər.
Kökün vitamin və mineral tərkibi
Kök müxtəlif qida maddələri ehtiva edir:
A vitamini
Beta-karotin
C vitamini
K vitamini
B6 vitamini
Folat
Kalium
Maqnezium
Fosfor
Kalsium
Dəmir
Manqan
Pəhriz lifi
Karotenoidlər
Polifenollar
Qida tərkibi kökün sortuna, rənginə, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Kökün dadı necədir?
Kök adətən:
Şirin
Xırtıldayan
Şirəli
Yüngül torpaqvari
Təravətləndirici
dadı ilə seçilir.
Çiy kök daha xırtıldayan və təravətli olur.
Bişirildikdə isə yumşalır və təbii şəkərlərin daha çox hiss olunması səbəbindən daha şirin dada malik ola bilər.
Kökün əsas növləri
Kökün dünyada çoxsaylı sortları mövcuddur.
Sortlar əsasən:
Rənginə
Ölçüsünə
Formasına
Uzunluğuna
Şirinlik dərəcəsinə
Teksturasına
Yetişmə müddətinə
görə fərqlənə bilər.
Narıncı kök
Ən çox yayılmış kök növüdür.
Narıncı rəngi əsasən beta-karotinlə əlaqəlidir.
Salat, şorba, yemək, şirə və müxtəlif qəlyanaltılarda istifadə olunur.
Bənövşəyi kök
Bənövşəyi köklər tünd rəngi ilə seçilir.
Rənginə antosianinlər və digər bitki piqmentləri təsir edə bilər.
Sarı kök
Sarı köklər narıncı sortlardan fərqli rəngə malikdir.
Dadları adətən nisbətən yumşaq və şirin ola bilər.
Ağ kök
Ağ köklər daha açıq rəngli olur.
Bəzi sortlarda dadı daha yumşaq və yüngül ola bilər.
Qırmızı kök
Qırmızı kök sortları təbii qırmızı və ya qırmızımtıl rənglə seçilir.
Bu rəngə müxtəlif karotenoidlər və bitki piqmentləri təsir edə bilər.
Təzə kök necə seçilir?
Kök seçərkən rənginə, möhkəmliyinə, səthinə və təzəliyinə diqqət etmək lazımdır.
Rəngi
Təzə kök sortuna uyğun canlı rəngə malik olmalıdır.
Narıncı kök parlaq narıncı rəngdə, bənövşəyi sort isə təbii tünd rəngdə ola bilər.
Möhkəmliyi
Təzə kök möhkəm və bərk olmalıdır.
Çox yumşaq, elastik və büzüşmüş köklər su itirmiş ola bilər.
Səthi
Kökün səthində geniş çatlar, kif və çürümə olmamalıdır.
Kiçik təbii izlər və torpaq qalıqları normal ola bilər.
Ölçüsü
Orta ölçülü və möhkəm köklər çox vaxt yaxşı teksturaya malik olur.
Həddindən artıq iri köklər bəzi sortlarda daha sərt və lifli ola bilər.
Kök necə yetişdirilir?
Kök sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edən tərəvəzlərdəndir.
Bitkinin torpağın altında inkişaf edən əsas kökü qida kimi istifadə olunur.
Kök toxum vasitəsilə yetişdirilir.
Yumşaq, daşsız və yaxşı drenajlı torpaq kökün düz və sağlam inkişaf etməsinə kömək edir.
Kök böyüdükcə torpağın altında qalınlaşır və sortuna uyğun ölçü və rəng alır.
Kök necə yeyilir?
Kök istifadə edilməzdən əvvəl yaxşı yuyulmalı və torpaq qalıqları təmizlənməlidir.
Kök:
Çiy
Qaynadılmış
Buxarda bişirilmiş
Sobada hazırlanmış
Qızardılmış
Şirə şəklində
rəndələnmiş formada istifadə edilə bilər.
Gənc və təmiz köklər yaxşı yuyulduqdan sonra qabığı soyulmadan da yeyilə bilər.
Kök necə istifadə olunur?
Çiy halda
Kök çiy halda qəlyanaltı kimi və ya salatlarda istifadə edilə bilər.
Salatlarda
Rəndələnmiş və ya doğranmış kök müxtəlif salatlara əlavə olunur.
Alma, kələm, xiyar və digər tərəvəzlərlə yaxşı uyğunlaşır.
Şorbalarda
Kök tərəvəz və ət şorbalarının geniş istifadə olunan inqrediyentlərindən biridir.
Yeməklərdə
Kök müxtəlif ət, toyuq, balıq və tərəvəz yeməklərinə əlavə edilə bilər.
Kök şirəsində
Təzə kökdən şirə hazırlamaq mümkündür.
Kök şirəsi alma, portağal və digər meyvələrlə qarışdırıla bilər.
Desertlərdə
Kök tort, muffin və digər desertlərdə də istifadə olunur.
Kök hansı tərəvəz və meyvələrlə yaxşı uyğunlaşır?
Kök müxtəlif məhsullarla yaxşı uyğunlaşır:
Kök + kartof
Kök + soğan
Kök + pomidor
Kök + xiyar
Kök + kələm
Kök + brokoli
Kök + balqabaq
Kök + alma
Kök + portağal
Kök + ananas
Kök və parsnip eynidir?
Xeyr.
Kök və parsnip, yəni pastinak, fərqli tərəvəzlərdir.
Hər ikisi Apiaceae fəsiləsinə aid olsa da, fərqli bitkilərdir.
Kök əsasən narıncı rəngdə olur və beta-karotinlə zəngindir.
Pastinak isə adətən krem və ya ağ rəngdə olur və daha fərqli, şirin və aromatik dada malikdir.
Kök uşaqlar üçün uyğundurmu?
Kök uşaqların qidalanmasına yaşa uyğun şəkildə daxil edilə bilər.
Kiçik uşaqlara çiy kök verilərkən onun sərt teksturası boğulma riski yarada bildiyi üçün yaşa uyğun hazırlanma və təqdimat formasına diqqət etmək vacibdir.
Bişirilmiş və yumşaldılmış kök daha uyğun teksturaya malik ola bilər.
İlk dəfə təqdim edilərkən kiçik porsiya ilə başlamaq məqsədəuyğundur.
Kök alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Təzə kök seçərkən:
Möhkəm və dolğun köklərə üstünlük verin.
Canlı və sortuna uyğun rəngə diqqət edin.
Çox yumşaq və büzüşmüş kökləri seçməyin.
Kif və çürümə olan məhsullardan uzaq durun.
Dərin çatları və ciddi zədələri olan kökləri almayın.
Çox iri və həddindən artıq sərt köklərdən, xüsusilə çiy istehlak üçün, uzaq durmaq daha yaxşı ola bilər.
Kök necə saxlanmalıdır?
Təzə kök soyuducuda saxlanmalıdır.
Əgər kökün üstündə yaşıl yarpaqlar varsa, uzunmüddətli saxlama üçün həmin yarpaqları ayırmaq daha məqsədəuyğundur, çünki yarpaqlar kökdən nəm çəkə bilər.
Kök quru və təmiz şəkildə soyuducunun tərəvəz bölməsində saxlanıla bilər.
Kəsilmiş və ya soyulmuş kök qapalı qabda soyuducuda saxlanmalı və mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Bakı və Abşeronda təzə kök sifarişi
Kök şirin dadı, xırtıldayan teksturası, təbii narıncı rəngi və müxtəlif istifadəsi ilə gündəlik qidalanmada geniş yer tutan tərəvəzlərdən biridir.
Cənnət Meyvələri olaraq Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzlərin onlayn sifarişini təqdim edirik.
Kök və digər təzə tərəvəzlərə baxmaq və sifariş etmək üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz:
Məhsullarınızı onlayn seçin, sifarişinizi rahat şəkildə tamamlayın və təzə meyvə-tərəvəzləri ünvanınıza çatdırılma ilə əldə edin.
Kök haqqında tez-tez verilən suallar
Kök nədir?
Kök, Daucus carota subsp. sativus bitkisinin əsasən torpağın altında inkişaf edən yeməli köküdür.
Kökün faydaları nələrdir?
Kök beta-karotin, pəhriz lifi, C vitamini, kalium və müxtəlif karotenoidlər ehtiva edir.
Kök neçə kaloridir?
100 qram çiy kökdə təxminən 40–42 kalori ola bilər.
Kökdə hansı vitaminlər var?
Kök xüsusilə beta-karotin, A vitamini ilə əlaqəli karotenoidlər, C vitamini, K vitamini, B6 vitamini və folat ehtiva edir.
Kökdə beta-karotin nədir?
Beta-karotin orqanizmdə A vitamininə çevrilə bilən karotenoiddir və kökün narıncı rənginin əsas mənbələrindən biridir.
Kök çiy yeyilə bilərmi?
Bəli. Yaxşı yuyulmuş kök çiy halda qəlyanaltı və salatlarda istifadə edilə bilər.
Kök necə saxlanılır?
Kök soyuducuda, xüsusilə tərəvəz bölməsində, quru və uyğun şəraitdə saxlanmalıdır.
Kök və pastinak eynidir?
Xeyr. Hər ikisi Apiaceae fəsiləsinə aid olsa da, kök və pastinak fərqli tərəvəzlərdir.
Kök uşaqlar üçün uyğundurmu?
Bəli. Lakin kiçik uşaqlara verilərkən çiy kökün sərt teksturasına görə yaşa uyğun və təhlükəsiz formada hazırlanması vacibdir.
Nəticə
Kök, Daucus carota subsp. sativus bitkisinin yeməli kökü olan, şirin dadı, xırtıldayan teksturası və müxtəlif rəngli sortları ilə seçilən məşhur tərəvəzdir.
Beta-karotin, pəhriz lifi, C vitamini, K vitamini, kalium və digər qida maddələri ehtiva edən kök çiy halda, salatlarda, şorbalarda, isti yeməklərdə, şirələrdə və müxtəlif desertlərdə istifadə edilə bilər.
Təzə kök və digər meyvə-tərəvəz məhsullarını Cənnət Meyvələri onlayn mağazasından sifariş edə bilərsiniz.
Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzləri rahatlıqla onlayn sifariş edin.
Comments