Çuğundurun faydaları: Vitaminləri, kalorisi, qida dəyəri, növləri və düzgün seçilməsi
Çuğundur, tünd qırmızı-bənövşəyi rəngi, şirin dadı və zəngin qida tərkibi ilə seçilən kök tərəvəzlərdən biridir. İngilis dilində Beetroot və ya Beet kimi tanınan çuğundurun elmi adı Beta vulgarisdir.
Çuğundur Amaranthaceae, yəni Amarantkimilər fəsiləsinə aid bitkidir. İspanaq və pazı da eyni botaniki fəsiləyə daxildir.
Çuğundurun əsas yeməli hissəsi torpağın altında inkişaf edən kök hissəsidir. Bununla yanaşı, gənc çuğundur yarpaqları da bəzi mətbəxlərdə istifadə olunur.
Çuğundur çiy, qaynadılmış, sobada bişirilmiş, turşuya qoyulmuş və müxtəlif salatların, şorbaların və yeməklərin tərkibində istifadə edilə bilər.
Təbii rəngi və şirin-torpaqvari dadı çuğunduru həm gündəlik mətbəxdə, həm də müxtəlif xüsusi reseptlərdə məşhur tərəvəzlərdən birinə çevirir.
Çuğundur nədir?
Çuğundur, elmi adı Beta vulgaris, kök hissəsi yeyilən tərəvəz bitkisidir.
Bitki sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edir.
Torpağın altında formalaşan kök hissəsi adətən yumru və ya uzunsov formada olur.
Ən çox yayılmış çuğundur tünd qırmızı və ya bənövşəyi rəngdədir.
Bununla yanaşı, sarı, ağ və zolaqlı çuğundur sortları da mövcuddur.
Çuğundurun əsas faydaları
1. Folat mənbəyidir
Çuğundur folat, yəni B9 vitamini ehtiva edən tərəvəzlərdən biridir.
Folat normal qan yaranmasına və hüceyrə bölünməsi prosesinə töhfə verir.
2. Pəhriz lifi ehtiva edir
Çuğundur pəhriz lifi mənbəyidir.
Lif balanslı qidalanmanın vacib hissəsidir və həzm sisteminin normal fəaliyyətində rol oynayır.
3. Kalium ehtiva edir
Çuğundurun tərkibində kalium mövcuddur.
Kalium sinir sisteminin və əzələlərin normal fəaliyyətinə, həmçinin normal qan təzyiqinin qorunmasına töhfə verir.
4. Antioksidant birləşmələr ehtiva edir
Çuğundurun tünd qırmızı-bənövşəyi rəngi əsasən betalain adlı təbii bitki piqmentləri ilə əlaqəlidir.
Çuğundur həmçinin müxtəlif polifenollar və digər bitki mənşəli bioaktiv birləşmələr ehtiva edir.
Bu maddələrin miqdarı çuğundurun sortuna, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
5. C vitamini ehtiva edir
Çuğundur müəyyən miqdarda C vitamini ehtiva edir.
C vitamini immun sisteminin normal fəaliyyətində, kollagenin normal yaranmasında və hüceyrələrin oksidləşdirici stressdən qorunmasında rol oynayır.
6. Təbii nitratlar ehtiva edir
Çuğundur təbii nitratlarla zəngin tərəvəzlərdən biridir.
Orqanizmdə nitratlardan azot oksidi əmələ gələ bilər və bu maddə damarların normal fəaliyyətində rol oynayır.
Çuğundur neçə kaloridir?
Çuğundur nisbətən aşağı kalorili tərəvəzlərdən biridir.
100 qram çiy çuğundurda təxminən 43 kalori ola bilər.
Çuğundurun hazırlanması zamanı əlavə edilən yağ, şəkər, sous və digər məhsullar yeməyin ümumi enerji dəyərini artıra bilər.
Çuğundurun vitamin və mineral tərkibi
Çuğundur müxtəlif qida maddələri ehtiva edir:
Folat
C vitamini
B6 vitamini
K vitamini
Kalium
Maqnezium
Manqan
Fosfor
Dəmir
Mis
Pəhriz lifi
Təbii nitratlar
Betalainlər
Polifenollar
Digər bitki mənşəli birləşmələr
Qida tərkibi çuğundurun sortuna, yetişmə dərəcəsinə və hazırlanma üsuluna görə dəyişə bilər.
Çuğundurun dadı necədir?
Çuğundurun dadı adətən:
Şirin
Torpaqvari
Yüngül aromatik
Şirəli
Zəngin
olur.
Çiy çuğundur daha xırtıldayan teksturaya malikdir.
Bişirildikdə isə yumşalır və təbii şirinliyi daha aydın hiss olunur.
Çuğundurun əsas növləri
Çuğundurun müxtəlif sortları mövcuddur.
Sortlar əsasən:
Rənginə
Formasına
Ölçüsünə
Dadına
Yetişmə müddətinə
Kök hissəsinin quruluşuna
görə fərqlənə bilər.
Qırmızı çuğundur
Ən geniş yayılmış çuğundur növüdür.
Tünd qırmızı və ya bənövşəyi rəngə malik olur.
Salat, şorba, şirə və müxtəlif yeməklərdə istifadə edilir.
Sarı çuğundur
Sarı və ya qızılı rəngə malikdir.
Dadı qırmızı çuğundura bənzəsə də, rəngi daha açıq və fərqli görünür.
Ağ çuğundur
Ağ və ya krem rəngli kök hissəyə malikdir.
Daha yumşaq rəngli yeməklərdə və müxtəlif reseptlərdə istifadə edilə bilər.
Zolaqlı çuğundur
İç hissəsində ağ və qırmızı və ya çəhrayı rəngli halqalar olur.
Xüsusilə salatlarda kəsildikdə maraqlı görünüş yaradır.
Təzə çuğundur necə seçilir?
Çuğundur seçərkən kök hissəsinin möhkəmliyinə, səthinə və ölçüsünə diqqət etmək lazımdır.
Möhkəmliyi
Təzə çuğundur möhkəm və dolğun olmalıdır.
Çox yumşaq və büzüşmüş çuğundurların təzəliyi azalmış ola bilər.
Səthi
Qabıq nisbətən hamar və sağlam görünməlidir.
Dərin çatlar, kif və çürümə əlamətləri olmamalıdır.
Ölçüsü
Orta ölçülü çuğundurlar adətən daha zərif teksturaya malik olur.
Həddindən artıq böyük köklər daha sərt və lifli ola bilər.
Yarpaqları
Yarpaqları ilə birlikdə satılan çuğundurlarda yarpaqların canlı yaşıl və təravətli olması məhsulun təzəliyi barədə əlavə göstərici ola bilər.
Çuğundur necə yetişdirilir?
Çuğundur sərin və mülayim iqlimlərdə yaxşı inkişaf edir.
Bitki yaxşı drenajlı, münbit torpağa üstünlük verir.
Çuğundur əsasən toxumdan yetişdirilir.
Bitki böyüdükcə kök hissəsi torpağın altında inkişaf edir.
Kök hissəsi kifayət qədər böyüdükdə məhsul yığılır.
Çuğundur necə yeyilir?
Çuğundur istifadə edilməzdən əvvəl yaxşı yuyulmalıdır.
Qabığı soyulmadan əvvəl torpaq və digər çirklər diqqətlə təmizlənməlidir.
Çuğundur:
Çiy
Qaynadılmış
Buxarda hazırlanmış
Sobada bişirilmiş
Turşuya qoyulmuş
formada istifadə edilə bilər.
Çiy çuğundur sürtgəcdən keçirilərək salatlarda istifadə edilə bilər.
Çuğundur necə istifadə olunur?
Salatlarda
Qaynadılmış və ya sobada bişirilmiş çuğundur müxtəlif salatlarda istifadə edilə bilər.
Çiy çuğundur da nazik dilimlənərək və ya sürtgəcdən keçirilərək salatlara əlavə edilə bilər.
Şorbalarda
Çuğundur xüsusilə borş kimi şorbalarda əsas inqrediyentlərdən biridir.
Şirələrdə
Çuğundur müxtəlif tərəvəz və meyvələrlə birlikdə şirə hazırlanmasında istifadə edilə bilər.
Sobada
Çuğundur sobada bütöv və ya dilimlənmiş şəkildə bişirilə bilər.
Turşuda
Çuğundur turşuya qoyularaq daha uzun müddət saxlanıla bilər.
Qarnirlərdə
Bişirilmiş çuğundur müxtəlif ət, balıq və tərəvəz yeməklərinin yanında qarnir kimi təqdim edilə bilər.
Çuğundur hansı tərəvəz və meyvələrlə yaxşı uyğunlaşır?
Çuğundurun şirin və torpaqvari dadı müxtəlif məhsullarla yaxşı uyğunlaşır:
Çuğundur + kök
Çuğundur + alma
Çuğundur + portağal
Çuğundur + limon
Çuğundur + xiyar
Çuğundur + kələm
Çuğundur + kartof
Çuğundur + soğan
Çuğundur + ispanaq
Çuğundur + nar
Çuğundur + qoz
Çuğundur və turp eynidir?
Xeyr.
Çuğundur və turp fərqli tərəvəzlərdir.
Çuğundur Beta vulgaris növünə, turp isə Raphanus sativus növünə aiddir.
Hər ikisinin kök hissəsi yeyilir, lakin rəngləri, dadları, botaniki xüsusiyyətləri və qida tərkibləri fərqlidir.
Çuğundur uşaqlar üçün uyğundurmu?
Bişirilmiş və yaşa uyğun hazırlanmış çuğundur uşaqların qidalanmasına daxil edilə bilər.
Kiçik uşaqlara təqdim edilərkən yumşaq hazırlanmalı və yaşa uyğun ölçüdə verilməlidir.
İlk dəfə təqdim edilərkən kiçik porsiya ilə başlamaq məqsədəuyğundur.
Çuğundur alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Təzə çuğundur seçərkən:
Möhkəm və dolğun köklərə üstünlük verin.
Qabığın sağlam və ciddi zədələrdən uzaq olmasına diqqət edin.
Çox yumşaq və büzüşmüş məhsulları seçməyin.
Kif və çürümə əlamətləri olan çuğundurlardan uzaq durun.
Orta ölçülü və sağlam görünüşlü köklərə üstünlük verin.
Yarpaqlı çuğundur alarkən yarpaqların canlı və təravətli olmasına diqqət edin.
Çuğundur necə saxlanmalıdır?
Təzə çuğundur sərin və quru şəraitdə və ya soyuducuda saxlanmalıdır.
Əgər çuğundur yarpaqları ilə birlikdə alınırsa, uzun müddət saxlamazdan əvvəl yarpaqları kökdən ayırmaq daha məqsədəuyğundur.
Yarpaqlar kökün nəmini daha tez itirməsinə səbəb ola bilər.
Çuğundur soyuducuda uyğun qida paketində və ya qabda saxlanıla bilər.
Bişirilmiş və kəsilmiş çuğundur qapalı qabda soyuducuda saxlanmalı və mümkün qədər tez istifadə edilməlidir.
Uzunmüddətli saxlama üçün çuğunduru bişirib və ya uyğun şəkildə hazırlayıb dondurmaq mümkündür.
Bakı və Abşeronda təzə çuğundur sifarişi
Çuğundur tünd rəngi, təbii şirinliyi, pəhriz lifi, folat, kalium, təbii nitratlar və müxtəlif bitki mənşəli birləşmələri ilə seçilən faydalı kök tərəvəzlərdən biridir.
Cənnət Meyvələri olaraq Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzlərin onlayn sifarişini təqdim edirik.
Çuğundur və digər təzə tərəvəzlərə baxmaq və sifariş etmək üçün veb saytımıza daxil ola bilərsiniz:
Məhsullarınızı onlayn seçin, sifarişinizi rahat şəkildə tamamlayın və təzə meyvə-tərəvəzləri ünvanınıza çatdırılma ilə əldə edin.
Çuğundur haqqında tez-tez verilən suallar
Çuğundur nədir?
Çuğundur Beta vulgaris növünə aid kök tərəvəzdir. Ən çox kök hissəsi istifadə olunur.
Çuğundurun faydaları nələrdir?
Çuğundur folat, kalium, C vitamini, pəhriz lifi, təbii nitratlar və betalainlər kimi bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edir.
Çuğundur neçə kaloridir?
100 qram çiy çuğundurda təxminən 43 kalori ola bilər.
Çuğundur çiy yeyilə bilərmi?
Bəli. Yaxşı yuyulmuş və təmizlənmiş çuğundur çiy halda sürtgəcdən keçirilərək və ya nazik doğranaraq salatlarda istifadə edilə bilər.
Çuğundur necə seçilir?
Təzə çuğundur möhkəm, dolğun, sağlam qabıqlı və çürümə əlamətlərindən uzaq olmalıdır.
Çuğundur necə saxlanılır?
Çuğundur soyuducuda və ya sərin, quru şəraitdə saxlanıla bilər. Yarpaqları ilə birlikdə alınıbsa, uzunmüddətli saxlamada yarpaqları ayırmaq məsləhətdir.
Çuğundur və turp eynidir?
Xeyr. Çuğundur və turp müxtəlif botaniki növlərə aid fərqli kök tərəvəzlərdir.
Çuğundurun yarpaqları yeyilə bilərmi?
Bəli. Gənc və sağlam çuğundur yarpaqları yaxşı yuyulduqdan sonra bişirilərək və ya uyğun reseptlərdə istifadə edilə bilər.
Nəticə
Çuğundur, Beta vulgaris növünə aid, tünd qırmızı-bənövşəyi rəngi və təbii şirin-torpaqvari dadı ilə seçilən məşhur kök tərəvəzdir.
Folat, kalium, C vitamini, pəhriz lifi, təbii nitratlar, betalainlər və digər bitki mənşəli birləşmələr ehtiva edən çuğundur salatlarda, şorbalarda, şirələrdə, qarnirlərdə və müxtəlif isti yeməklərdə istifadə edilə bilər.
Təzə çuğundur və digər meyvə-tərəvəz məhsullarını Cənnət Meyvələri onlayn mağazasından sifariş edə bilərsiniz.
Bakı və Abşeron ərazisində təzə meyvə və tərəvəzləri rahatlıqla onlayn sifariş edin.
Comments